نگاهی اجمالی به زمینه های ایجاد حکومت وحدت ملی و وضعیت موجود در افغانستان

سیدعبدالله سادات 11 دلو 1393

پیشینه:

افغانستان كشوري است كه نزديك به چهل سال نابساماني، جنگ هاي داخلي ، برادركشي ها و دخالت بيگانگان را تجربه كرده است. مردم افغانستان حتي از شنيدن نام جنگ خسته شده اند و تنها اميد شان تامين امنيت و استقرار صلح ميباشد.

هرگاه يك دهه به گذشته افغانستان برگرديم،‌جز بدبختي و ويراني چيزي نيست كه در تاريخ اين كشور به ثبت رسيده باشد.

در عين حال طي يك دهه اخير نيز حكومت افغانستان و شهروندان آن با چالش ها و مشكلات مختلف سياسي، اقتصادي، اجتماعي و ده ها چالش ديگر مواجه بودند، درحاليكه  دولتمردان كشور نيز موفقيت چنداني در بهبود وضعيت كشور و بيرون كشيدن آن از اين چالش ها نداشتند.

هرچند نميتوان از برخي دست اوردهاي حكومت سیزده سال گذشته به رهبری حامد کرزی چشم پوشي كرد، زیرا در این دوره افغانها شاهد رویکار آمدن حکومت، قانون اساسی، شکل گیری واحدهای حکومتی، فعالیت های حقوق بشری، بوجود آمدن رسانه های همگانی، ترویج آزادی بیان و غیره بودند، ولي با توجه به خلاء هاي بزرگي كه ميان دولت و مردم وجود داشت، حكومت نتوانسته بود اعتماد و حمايت ملت را بگونه بايسته آن با خود داشته باشد.

با نزديك شدن به ختم دوره حكومت حامد كرزي و روي كار آمدن حكومت جديد، اميدواري هايي را در دل مردم زنده گردید كه انگار به پايان بحران نزديك شده ايم و افغانستان وارد تاريخ جديدي از ترقي و پيشرفت، تامين امنيت و بهبود اوضاع اقتصادي شده است.

همين بود كه انتخابات رياست جمهوري برگزار شد و مردم با توجه به تهديدات اميني و محدوديت هايي كه از سوي گروه هاي مخالف دولت سد راه شان بود، با دادن جان و از دست دادن اعضاي بدن خود به پاي صندوق هاي راي رفتند.

زمینه های شکل گیری حکومت وحدت ملی:

پس از اينكه نتايج انتخابات افغانستان با چالش هاي متفاوتي مواجه شد، ايجاب ميكرد تا رهبران كشور براي بيرون كشيدن افغانستان از بحران، ازخواسته هاي خود بگذرند وبراي بيرون كشيدن كشور از بحران بيشتر اقدام به گفتگو و مذاكرات سياسي فيمابيني و همچنان گفتگوو نظرخواهي از حاميان خارجي كشور نمايند. از همين رو بود كه ايجاد حكومت وحدت ملي، فرصتي برای خروج از بحرانی است كه در انتخابات رياست جمهوری تبارز نمود.

از همين رو ، با توجه به آنچه تذكر رفت، به يقين كه يكي از نياز هاي مبرم و اساسي كشور بحران زده اي مانند افغانستان، روي كار آمدن حكومتي بود كه بتواند زمينه مشاركت سياسي را فراهم كند و در عين حال از حمايت هاي ملي و بين المللي به صورت همه جانبه اي  برخوردار باشد.

بناء يكی از شيوه‌های موثر براي خاتمه دادن به اين بحران و يا هم حلال مشكلات مردم افغانستان راه كار جديدي بود تحت نام ايجاد حكومت وحدت ملي ، با رئيس جمهوري متعهد با پلان هاي موثر براي آينده سياسي و اقتصادي كشور.

هرچند برخي از كارشناسان و صاحب نظران سياسي ، ايجاد حکومت وحدت ملی را ناگزیری عنوان كردند، و يك تعداد انرا تقسيم قدرت ميان دو رهبر ميخوانند، ولي نكته اي كه بايد ملت افغانستان آنرا با درنظرداشت وضعيت سياسي موجود بپذيرند اينست كه ايجاد اين حكومت بهترين گزينه براي جلوگيري از وخيم شدن اوضاع سياسي، اجتماعي و اقتصادي كشور مي باشد.

با وخيم شدن اوضاع سياسي كشور پس از اعلام نتايج انتخابات، رئيس جمهور كشور براي بيرون كشيدن افغانستان از بحران، گزينه روي كار امدن حكومت وحدت ملي را مطرح ميكند و نخست خود وي آنرا پذيرفت، تا رهبران سياسي كشور را براي تشكيل يك اداره واحد و تمام مليتي دعوت كند.

يكي از راه هايي كه ميتوانست حكومت جديد را ضمن قانونمندي بخشيدن ان موفق بسازد، به يقين كه سهم گيري فعال ديگر رهبران براي فايق امدن بر چالشها و مشکلات و بيرون كشيدن افغانستان از اوضاع و بحران موجود بود.

نگاهی به تجربه تاسیس حکومت های وحدت ملی در جهان:

هرگاه نظر گذرائي به گذشته حكومت هاي وحدت ملي در كشور هاي ديگر بيندازيم خواهيم دانست كه آيا ايجاد حكومت هاي وحدت ملي موثريت دارد يا خيرو آيا اينكه ايجاد همچون حكومتي در افغانستان به نفع مردم است و يا به ضرر شان؟

پاسخ خيلي واضح است، و اينكه از انجائيكه مدل هاي مختلفي از حكومت هاي ديموكراسي  در كشورهاي در حال بحران جهان از قبيل اوکراین، عراق و مصر امتحان شده است، ثابت شد كه  اينگونه حكومت هاي (50+1) جوابگو نمي باشد.

از همين رو و با استفاده از همين تجارب ميتوان ادعا كرد كه  ايجاد حکومت وحدت ملی یک نیاز نه،  بلکه به عنوان یک ضرورت بین المللی وجود دارد.

از جانب ديگر نگرش امريكا به عنوان يكي از بزرگترين حاميان افغانستان نيز پس از به وخامت كشيده شدن اوضاع كشور و تشديد تنش هاي انتخاباتي در افغانستان تغيير كرد و رهبران سياسي كشور از سوي نمايندگان سياسي امريكا نيز به مذاكره و مشوره روي چگونگي تشكيل يك حكومت واحد دعوت گرديدند.

اگر به قضاياي كشور از ديد واقع گرايانه بنگريم، خواهيم ديد كه جانب برنده انتخابات داكتر اشرف غني نيز از زمان شروع پيكار هاي انتخاباتي اش تا ختم و اعلام نتايج انتخابات، بر ايجاد يك حكومت مردمي كه بتواند خلاء هاي حكومت هاي گذشته را پر كند تاكيد داشت.

از همين رو يكي از دلايل به نتيجه رسيدن و خاتمه يافتن بحران موجود را ميتوان تعهد رئيس جمهور براي پايان دادن چالش ها و خاتمه دادن به مشكلات ملت عنوان كرد.

عكس العمل مردم افغانستان در مورد ايجاد حكومت وحدت ملي:

بعد از امضاي توافقنامه ميان رئيس جمهورغني و اقاي عبدالله، قسمت اعظمي از نگراني هاي مردم از اينكه مبادا كشور وارد بحران جديد ديگر گردد،‌كاهش يافت و در مواردي نيز اعتماد مردم نسبت به رئيس جمهور كشور مستحكمتر گرديد.

مردم افغانستان كه حدود چهل سال ناملايمت ها، جنگ ها و مشكلات فراواني را با چشم سر ملاحظه كرده بودند، واز سوئي هم حكومت هاي گذشته نتوانسته بودند خوب عمل كنند و افغانستان را از بحران بكشند، رضايت بيشتري براي ايجاد يك حكومت متحد تحت نام وحدت ملي از خود نشان دادند.

با اين حال بايد ياد آور شد كه نا باوري و يا هم كم باوري شمار محدودي از مردم نيز نسبت به حكومت وحدت ملي وجود داشت. انان نسبت به نوعيت حكومت وحدت ملي و كارآيي آن به ديده شك نگريسته و حتي در مواردي انرا يك حكومت دو زعیمه تعريف ميكردند كه اين برداشت انها ناشي از نا آشنا بودن انان با نوعيت حكومت هاي وحدت ملي ميباشد. حال انكه تجربه اينگونه حكومت ها در كشورهايي چون کينیا، زیمباوی و فلسطین بيانگر موثريت و كارائي بهتري در حل بحران ها و كشيدن اين كشور ها از چالش ها مي باشد.

در افغانستان دو ديدگاه متفاوت ميان اناني كه بر افكارو اذهان عامه كار ميكنند وجود دارد. ديدگاه نخست براي ضعيف جلوه دادن حكومت وحدت ملي كه سرچشمه از افكار كسانيست كه در اين حكومت نتوانسته اند جايي داشته باشند. و ديدگاه ثاني از سوي افرادي مطرح ميشود كه بر وحدت ملي، منافع ملي و حاكميت قانون باورمندي دارند.

با اين حال پاسخ اساسي براي حاميان ديدگاه اول اينست كه عملكرد رئيس جمهور تا كنون بيانگر اينست كه وي در تلاش استفاده از فرصت هاي پيش آمده براي یکجا نمودن بهترین استعدادها و افراد شایسته هر دو تيم جهت ساختن یک افغانستان واحد و با ثبات پنداشته ميشود.

ايجاد يا تشكيل حكومت وحدت ملي اولين بار 22 سال پيش بعد از كناره گيري داكتر نجيب الله از قدرت در افغانستان تجربه شد. در آن زمان يك ائتلاف احزاب جهادي براي تمثيل اصل مشاركت سياسي ايجاد شد.

هرچند در نخستين حكومتي كه بنام وحدت ملي و يا هم ائتلاف سران جهاد ايجاد شد،‌ افغانستان نه اينكه از بحران كشيده نشد بل مئتلفين ان زمان به جانب جنگ داخلي تغيير جهت دادند و از اين رو حكومت انزمان را ناكامترين نوع ائتلافي در نوع خود ثابت كرد.

ولي بلوغ فكري و شعور سياسي زمامداران حال ،‌ با انچه افغانستان در قبل تجربه كرده است تفاوت زياد داشته و برعكس گذشته، حس خدمتگذاري به ملت و اهميت دادن به منافع ملي از مهمترين نكات تمايزكننده اين دور نسبت به قبل ها است.

داكتر محمد اشرف غنی رئیس جمهور منتخب افغانستان و داکترعبدالله رئیس اجرایی متعهد به  مشاركت و همكاري  در تشکیل و رهبری حکومت وحدت ملی شده اند كه اين خود تا حد زيادي نگراني هاي موجود از چگونگي ايجاد اين حكومت را حل ساخت.

چالش های موجود فراراه حکومت وحدت ملی:

فساد اداری – نا امنی – مواد مخدر – بیکاری – خشونت علیه زنان

حفظ دستارودهای سیزده ساله شامل آزادی بیان – معارف و تحصیلات – آزادی زنان 

تشكيل كابينه در حكومت وحدت ملي:

با توجه به اينكه افغانستان داراي تشكيلات گسترده حكومتيست، اينكه ايا اين تشكيلات همانند قبل گسترده بماند و يا اينكه با توجه به موضوع مهم (وابستگي افغانستان به كمك هاي جامعه جهاني) نهاد هاي حكومتي كم وزياد گردند وياهم نهاد هاي جديدتري بوجود آيد، سنگيني كار رهبران حكومت وحدت ملي را بيشتر خواهد كرد.

چنانچه در بند ج موافقت نامه حکومت وحدت ملی آمده است که رئیس جمهور و رئیس اجرایی در تعیین مقام های بلند رتبه حکومتی، بر اصل مساوات اجراآت خواهند کرد، از همين روهر دو رهبر حکومت صلاحیت تعیینات راخواهند داشت.

بنابر آنچه در اين خصوص تذكر رفت، تشكيل يك كابينه كارآ، متخصص و فني نياز به زمان بيشتر دارد.

فشارهايي كه از سوي برخي حلقات بر رئيس جمهور براي معرفي كابينه جريان دارد، دور از تنش هاي سياسي نيست. اين حلقات تلاش دارند تا رئيس جمهور را وادار به معرفي افرادي كنند كه به نوعي شايستگي سمت هاي معينه را نداشته باشند تا از اين طريق وعده ها و شعارهاي رئيس جمهور مبني بر اصل شايسته سالاري را زير سوال ببرند.اما حوصله مندي رئيس جمهور در برابراين فشار ها را يكي از موثرترين راه ها براي يافتن افراد شايسته و معرفي انان به عنوان وزراي جديد كشور ميتوان عنوان كرد.

با اين حال افغانستان در حكومت فعلي خود فعلا ۲۵ وزارت خانه ، ۸ کمیسیون مستقل  و دو رياست به شمول امنيت ملي و بانك كشور دارد كه معرفي افراد شايسته به اين سمت ها به يقين كه زمانگير و محتاج غور و بررسي هاي جدي ميباشد. از همين رو هرگونه فشار براي معرفي كابينه غير ضروري بوده ضرر ان فقط متوجه مردم افغانستان خواهد بود.

خواسته های مردم از حکومت وحدت ملی و دیدگاه های شان درمورد کابینه جدید

                                                                       

شهروندان افغانستان با حضور وشركت گسترده شان در انتخابات رياست جمهوري كشور ثابت ساختند كه هيچ مانعي نميتواند سد راه ملت براي انتخاب زعيم آينده كشور خسته از نابساماني شان گردد. مردم در ولايات مختلف افغانستان با توجه به تهديدات و محدوديت هاي متعدد امنيتي، و حتي با از دست دادن جان و اعضاي بدن خود در انتخابات شركت كردند و يگانه هدفي كه مردم عام آنرا دنبال ميكردند، انتخاب شايسته ترين فرد به عنوان زعيم ملي كشور بود تا اين شخص بتواند كشتي طوفان زده كشور را به ساحل ارامش برساند.

و اما آنچه به معضل بزرگ سياسي و اجتماعي انتخابات كشور نقطه پايان گذاشت به يقين كه اعلام روي كار آمدن حكومتي بنام وحدت ملي وسهم دهي تمام گروه ها و اقوام در تشكيل اين حكومت بود.

با تشکیل حکومت وحدت ملی قسمت زيادي از نگراني هاي مردم پايان يافت. جدیت رییس جمهورغنی در پیوند به موضوع امنیت، مبارزه با فساد و معرفي بهترين ها در كابينه جديد اميدواري ها را در دل مردم زنده ساخت. مردم ديگر دغدغه خاصي نداشتند و كار و فعاليت هاي تجارتي مجددا آغاز گرديد وزندگي روزمره مردم رنگ عادي را به خود گرفت.

با هر شهروند افغان كه در مورد خواسته اش از رئيس جمهور و حكومت وحدت ملي صحبت ميشد، خواسته اصلي اش را تامين امنيت،‌از بين بردن فساد و معرفي افراد شايسته، متعهد  و غمخوار در كابينه جديد عنوان ميشد.

هرچند رئيس جمهور غني در آغازين روزهاي كاري اش به عنوان زعيم جديد افغانستان،‌ جديتش را براي عملي سازي تعهداتش به مردم ثابت كرد و چندين تعهد خود به مردم را به پايه عمل رساند. ازجمله  دستگيري و به محاكمه كشاندن شماري از عاملين فساد كابل بانك، بركناري يك تعداد از منسوبين دولتي بوي‍ژه مقامات امنيتي و هشدار براي متهمين فساد.

وی تأکید کرد که به تمام ملت افغانستان نشان خواهد داد که درعملی کردن وعده هایش دست به هر کارممکن میزند و ثابت میکند که وی یک افغان است، کشور و مردمش را دوست دارد.

رئيس جمهور در عين حال چندين سفر خارجي انجام داد كه تعهدات كشورهاي كمك كننده را براي تامين امنيت،‌بهبود اقتصاد و انكشاف افغانستان در پي داشت.

در نهايت انچه كه ميتوان به عنوان چكيده اي از ديدگاه هاي شهروندان افغان در مورد حكومت وحدت ملي بيان كرد اين است كه، هرگاه حكومت جديد افغانستان همگام با عملي سازي تعهداتش در قبال مردم پيش برود ضمن اينكه از مشروعيت سياسي در نزد مردم برخوردار خواهد بود،  در عين حال از پايداري و استحكام بيشتر برخوردار بوده ، حمايت هاي ملت و جامعه جهاني را بيش از پيش باخود خواهد داشت.

نتیجه گیری

با توجه به انچه در فوق ذكر شد،‌ اولا كه ايجاد حكومت وحدت ملي در افغانستان بر اساس تجارب گرفته شده ازساير كشورهامانند کينیا، زیمباوی و فلسطین كه در حل بحران هاي داخلي منتج شده است، بميان آمده است. زيرا اين نوع حكومت ها گزينه اي مناسب براي بيرون كشيدن كشور از بحران عنوان شده است. در ثاني بايد پذيرفت و مردم را نيز متقاعد ساخت كه حکومت وحدت ملی یک حکومت ائتلافی نبوده، در اين حكومت موضوع تقسيم قدرت مطرح نيست و اين نوع حكومت به منظور تقسيم قدرت ميان دو حزب مشخص ويا قوم مشخص بميان نيامده است.

اگر ما حكومت وحدت ملي را يك حكومت فراگيربراي حل بحران هاي سياسي و اقتصادي كشور بدانيم، انوقت خواهيم ديد كه در اين حكومت قدرت به تمام جناح هاي دخيل در امور سياسي كشور، چه انهايي كه به عنوان مخالفين بالفعل در تقابل با دولت اند وچه انهايي كه از لحاظ  ايديئولو‍ژي عليه دولت كار ميكنند ، تفويض ميشود. در اين صورت است كه تلاش ميگردد تا ميزان نارضايتي ها و اختلاف ورزی ها تقليل يافته و يا هم به صفر نزديك گردد.

از همين رو است كه در حكومت جديد افغانستان تلاش جريان دارد تا برعلاوه اعضاي تيم هاي هردو رهبر، همچنان نمايندگاني از جناح هاي مخالف مانند طالبان،‌ گروه هاي اسبق جهادي واعضاي احزاب مختلف سياسي نيز سهيم گردند تا به بحران كشور نقطه پايان گذاشته شود.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

w

درحال اتصال به %s